8.3 C
Świecie
sobota 16 października 2021
Strona głównaHistoria i wspomnieniaGogolin na archiwalnych fotografiach. Tak dawniej wyglądała miejscowość

Gogolin na archiwalnych fotografiach. Tak dawniej wyglądała miejscowość [ZDJĘCIA]

Dzisiaj chcielibyśmy zaprezentować Państwu dzieje i archiwalne zdjęcia Gogolina – miejscowości w gminie Koronowo

Sprawa komplikuje się już na samym początku. Dlaczego? Ponieważ w archiwalnych dokumentach bardzo często Gogolin mylony jest lub zamieniany z sąsiednim Gogolinkiem. Na przykład o miejscowości mówi się już w dokumentach biskupa kujawskiego Wisława i opata byszewskiego Engelberta z 1288 roku. Nie wiadomo jednak o którą konkretnie wieś chodzi. W dokumencie tym zawarta jest zamiana dóbr pomiędzy biskupem a klasztorem. W ramach tej zamiany nadał biskup klasztorowi dziesięciny we wsiach będących jego własnością, wśród których wymieniono Gogolin. Dalej sprawy komplikują się jeszcze bardziej. Dokument książąt inowrocławskich z 1296 r. mówi o tym, że cystersi zrezygnowali na rzecz komesa Nasława z części Lipia w zamian za uzyskane od niego działy w Gogolinie i Krąpiewie. Wynikałoby z powyższego, że w 1288 r. mnisi posiadali tylko część Gogolina, chociaż dokumenty Wisława i Engelberta o tym nie wspominają.

Ciekawą postacią, która przewija się w dokumentach jest Nasław z Gogolina. Był on podczaszym (urząd dworski) bydgoskim oraz kasztelanem bydgoskim w latach 1455-1464. Angażował się w spory z zakonem. W 1444 roku określa się go jako opiekuna posiadłości klasztornych. Funkcję tę pełnił razem z opatem koronowskim Jakubem. Zmarł w 1464 roku. Jego potomkowie również byli związani z koronowskimi mnichami.

Na początku XIX wieku w okolicy zauważono napływ osadników niemieckich. Byli to pracownicy administracji państwowej, ale również kupcy i rzemieślnicy szukający dogodniejszych warunków rozwoju. Przykładowo w Koronowie (dane z roku 1816) na 1551 mieszkańców, 935 osób stanowili katolicy, 526 ewangelicy, a 90 Żydzi. W Gogolinie założono też cmentarz ewangelicki. Jego pozostałości przetrwały do dzisiaj. Data na tablicy zamieszczonej na cmentarzu informuje, że nekropolia została założona już 1752 roku. Natomiast karta cmentarza sporządzona w 1987 roku mówi o tym, że cmentarz został założony na przełomie XIX/XX w. Zachowały się nawet nazwiska na nagrobkach dawnych mieszkańców Gogolina – Beder, Rahn, Erich Steinke, Karl Krause, Helmut Thorn. Cmentarz funkcjonował do 1945 roku.

W Gogolinie stał również kiedyś kościół ewangelicki. Nie wiadomo kiedy został wybudowany. Znajdował się on w centrum miejscowości. Dzisiaj to pusty plac z kamieniem i napisem „Gogolin gm. Koronowo”. Jak informuje „Lapidaria. Zapomniane cmentarze Pomorza i Kujaw” wieś w latach 1772-1872 należała do parafii ewangelickiej Koronowo, natomiast od 1872 do parafii Gogolin-Lucim-Sitowiec. W 1894 roku ówczesna prasa informowała o utworzeniu nowych parafii ewangelickich w Mąkowarsku i Gogolinie. Tuż obok znajdowała się pastorówka – dzisiaj w budynku tym mieści się sklep. Starsi mieszkańcy pamiętają jeszcze ten kościół. Nie są w stanie jednak podać daty jego wyburzenia.

Z ciekawszych rzeczy warto także podać, że w Gogolinie mieściła się również szkoła. Dzisiaj w tym budynku znajduje się świetlica wiejska. W latach 1928-1939 kierownikiem szkoły był Albin Ossowski. Został on rozstrzelany przez hitlerowców w bydgoskiej Dolinie Śmierci. Według niektórych relacji miał on popaść w konflikt z niemieckim proboszczem z Byszewa.

Po wkroczeniu Niemców w 1939 roku na teren miasta i gminy Koronowo miejscowi Niemcy tzw. Selbstschutz, dokonali szeregu mordów okolicznej ludności polskiej. Przodował w tym miejscowy Niemiec – Gunter Bormann. Do wsi Gogolin przyprowadzano z całego pobliskiego terenu Polaków do aresztu, który mieścił się w budynku szkolnym. Część z tych Polaków wyprowadzono na pole nad jezioro, a następnie rozstrzelano. Po wojnie ciała rozstrzelanych przeniesiono do wspólnej mogiły we Wtelnie. Udało się ustalić tylko niektóre nazwiska pomordowanych. Są to: Andrzej Fulmys, Józef Gordon, Antoni Góra, Roman Kawka, Majze, Franciszek Młynarczyk, Bernard Pokorski, Jan Saganowski, Marceli Saganowski, Marian Sierzchalski, Jan Sierzchalski, Jan Zywert.

Według danych z 30 czerwca 2021 roku Gogolin zamieszkiwany jest przez 239 osoby.

Zdjęcia pochodzą ze strony społecznościowej „Okolice Gogolina”.

Subskrybuj
Powiadom o
0 komentarzy
Inline Feedbacks
Zobacz wszystkie komentarze
POWIĄZANE ARTYKUŁY

Na topie

Ostatnie komentarze